De relatie tussen de Europese Unie en Rusland is enige tijd aanzienlijk bekoeld geweest. Dat kwam door de gevechten tussen Georgische en Russische troepen in 2008 en de tijdelijke onderbreking van de energietoevoer – door Rusland – naar Europese landen in (onder andere) de winter van 2008-2009. In mei 2009 vond een top plaats waar de verhoudingen weer enigszins hersteld werden.

De Russische president Medvedev kwam in 2009 met een voorstel voor een nieuw Europees veiligheidspact en nadien waren er voorstellen om de CO₂-uitstoot te verminderen en over samenwerking op energiegebied. In 2010 verscheen een Russisch document waarin versterking van de band met EU-landen werd voorgesteld. De EU steunde in 2010 verder de toetreding van Rusland tot de WTO. Tijdens het bezoek van de Russische premier Poetin in februari 2011 werd aandacht besteed aan die toetreding, maar ook aan de modernisering van Rusland en de Russische samenleving. Het was het meest uitgebreide overleg tussen de EU en Rusland sinds 1997, het jaar van het het eerste topoverleg tussen beide grootmachten. 

Tijdens de EU-Rusland-top in mei 2009 stonden thema's als de financiële crisis, de onderlinge handelsbetrekkingen en de energievoorziening hoog op de agenda. Voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie, EU- buitenlandvertegenwoordiger Javier Solana en president Vaclav Klaus van toenmalig EU- voorzitter Tsjechië waren naar de Siberische stad Khabarovsk afgereisd om de relaties met Rusland te verbeteren.

De Russische president Dmitri Medvedev had de EU eerder gewaarschuwd dat Rusland niet gediend was van het Oostelijk Partnerschap dat de EU wil aangaan met Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Moldavië, Georgië en Oekraïne. "Het stuit ons tegen de borst dat sommige staten dit zien als een partnerschap tegen Rusland", zei Medvedev met een duidelijke sneer richting Georgië en Oekraïne. Commissievoorzitter Barroso wierp vergeefs tegen dat de EU alleen positieve bedoelingen heeft. 

Met betrekking tot de energievoorziening sprak Medvedev de verwachting uit dat Oekraïne niet zal kunnen voldoen aan de financiële verplichtingen voor gasleveranties. Daarentegen heeft Rusland ook nog geen stappen ondernomen om een nieuwe gascrisis te voorkomen. Volgens Medvedev heeft Rusland ook geen intentie om het Energy Charter Treaty te ratificeren, hoewel Moskou in 1994 dit door de EU ondersteunde multilaterale verdrag over energie-investeringen en energieleveranties wel heeft ondertekend.

Op het gebied van de handelsrelatie maakte eurocommissaris Catherine Ashton in 2010 bekend dat de EU een nieuw verdrag zal ondertekenen als Rusland lid wordt van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). In december 2010 liet de Europese Unie zijn bezwaren tegen de toetreding van Rusland tot de WTO geheel vallen.

Hoewel er volgens de EU op politiek en democratisch gebied nog het nodige moet veranderen, wil de EU Rusland binden aan reguliere, internationale bijeenkomsten om zo de transparantie van het land te vergroten. Dit werkt goede politieke en economische relaties in de hand, aldus eurocommissaris Füle (Uitbreiding en Buurlanden).

 

De EU-Rusland top in 2011 ging over verschillende zaken die beide partijen direct aan gaan. Zo werd verder gesproken over de toetreding van Rusland tot de WTO, over het visumvrij verkeer tussen EU en Rusland, over energie en over olieprijzen. Ook kwam de onrust in het Midden Oosten aan de orde. Rusland en de EU riepen de regering in Libië op het geweld tegen burgers te beëindigen.

Op 15 december 2011 is Rusland, samen met Montenegro en Samoa, daadwerkelijk toegetreden tot de WTO.

De EU maakt zich zorgen om de mensenrechtenschendingen in de gebieden in de Noordelijke Kaukasus en ziet graag dat Rusland stappen onderneemt om corruptie tegen te gaan in de rechterlijke macht. Ook moet Rusland volgens de EU maatregelen treffen om de veiligheid van verouderde kernreactoren en (kern-)onderzeeërs te garanderen. Ten slotte dringt de EU er op aan dat Rusland zich zonder voorbehoud aan de na het conflict met Georgië ondertekende vredesakkoorden houdt.

Er wordt gewerkt aan een nieuw akkoord tussen de EU en Rusland over verdere politieke en economische samenwerking. Het oude ‘partnerschap- en samenwerkingsakkoord’ uit 1997 is verlopen. Besprekingen over een nieuw verdrag zijn in 2009 begonnen na een bijeenkomst van Rusland en de EU in de Siberische stad Chanty-Mansijsk.

Ondanks problemen en ergernissen blijft Rusland een onmisbare partner voor de EU. Rusland is de derde handelspartner van de EU. En alleen al op energiegebied is de Europese Unie voor 20 procent afhankelijk van Russische olie en voor bijna 40 procent van Russisch aardgas. In november 2009 werd afgesproken dat de EU en Rusland elkaar vroegtijdig gaan waarschuwen bij een dreigende storing van de levering van gas, olie en elektriciteit.

Omgekeerd is de Unie ook van groot economisch belang voor Rusland. De handel met de EU maakte in 2009 ongeveer 52 procent uit van het totale handelsverkeer van Rusland. Daarnaast is de EU de grootste investeerder in het land. De investeringen van de Unie in Rusland bedroegen in hetzelfde jaar zo'n 30 miljard euro, tegen 3 miljard van Russische kant in de EU.

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over Rusland, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. Europa is wikken en wegen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.