Elk jaar gaat in de Europese Unie gemiddeld 500.000 hectare bos in vlammen op. In de EU-landen die aan de Middellandse Zee grenzen, doen zich jaarlijks tot 50.000 branden voor.

De laatste tien jaar is het aantal branden toegenomen en komt het fenomeen ook buiten het Middellandse Zeegebied voor, waardoor het een algemeen probleem is geworden, dat heel Europa treft. In 2009 werden Bulgarije en Zweden getroffen door ernstige bosbranden, en in de zomer van 2010 gebeurde hetzelfde met andere Europese landen. In het zuidwesten van Frankrijk werden bijvoorbeeld 164 hectare dennenbossen verwoest, terwijl Portugal, Spanje en Griekenland eveneens werden getroffen.

Menselijk handelen vormt de belangrijkste oorzaak van bosbranden: 90% van de branden wordt door de mens veroorzaakt. Sinds de intrekking van een Europees besluit uit 1998 hierover bestaat er geen specifiek bosbeleid meer ter voorkoming van brandrisico's.

Het Europees Parlement stelde een vraag aan de Europese Commissie over de toekomstige preventie van bosbranden en benadrukt de noodzaak van Europese wetgeving op dit gebied.

Bosbranden zijn fenomenen die bijna ieder jaar terugkeren en om een gecoördineerde en professionele aanpak vragen. Er zijn enkele factoren die kunnen leiden tot bosbranden:

• - 

  achterstallig onderhoud van landbouwgebieden en bossen
• - 

  klimaatomstandigheden
• - 

  de afwezigheid van regels over bebossing en begroeiing rondom menselijk leefgebied
• - 

  menselijke daden (zoals brandstichting maar ook roken of barbecueën in de natuur)
• - 

  economische redenen en onvoldoende juridische regels waardoor bossen onvoldoende worden beschermd

In reactie op een oproep van de Raad van ministers en het Europees Parlement, stelde de Europese Commissie voor wetenschappelijk onderzoek te doen naar de bescherming van bossen en beleid te ontwikkelen voor preventie, voorbereiding, respons en herstel (zie hierna). Deze voorstellen kwamen in het algemeen neer op het versterken van het reactievermogen van de EU in het geval van natuurrampen.

Preventie: het is één van de belangrijkste verplichtingen van de lidstaten om beleid over de bescherming van bossen in te voeren. De EU zal de lidstaten hierbij steunen.

Voorbereiding: De EU ondersteunt activiteiten die tot doel hadden de lidstaten slagvaardiger te maken. Door bijvoorbeeld cursussen te geven over de juiste voorbereiding op bosbranden en andere natuurrampen, probeert de Unie de lidstaten te helpen. Daarnaast zijn er verschillende scenario’s ontworpen voor het daadwerkelijke ingrijpen.

Respons: In de zomer van 2007 deden zich verschillende lidstaten hevige bosbranden voor. Gebleken is dat de hulp die aan de lidstaten werd geboden niet voor elk land gelijk waren. De Commissie overwoog voor te stellen om op EU-niveau blusgereedschap (bijvoorbeeld blusvliegtuigen) aan te schaffen dat de nationale middelen kon aanvullen. Daarnaast moeten de taken gezamenlijk worden gepland en uitgevoerd worden door een Europees, operationeel team.

Herstel: De Commissie wil het solidariteitsfonds zo effectief mogelijk blijven inzetten om getroffen regio’s ondersteuning in hulpverlening en opbouw te bieden. Daarnaast vroeg de Raad om de onderhandelingen over de herziening van dit fonds opnieuw te starten, zodat het in de toekomst nog effectiever zou kunnen worden ingezet.

De Europese Commissie wees op het belang van de ontwikkeling van één geïntegreerd Europees beleid voor natuurrampen, zodat er altijd voldoende en adequate hulp geboden kon worden aan alle lidstaten. Dit voorstel hield onder andere in dat er een monitor- en informatiecentrum moest worden opgezet dat zou dienen als anticipatie en coördinatie. Het ‘early-warning’-systeem moest daarnaast worden geprofessionaliseerd en informatie over ervaringen met de organisatie en het bieden van noodhulp moesten worden uitgewisseld.

In 2000 is reeds het Europees bosbrandinformatie- systeem (EFFIS) opgericht door het Gezamenlijk Onderzoekscentrum van de Europese Commissie. Het systeem is opgericht ter ondersteuning van de diensten die zich bezig houden met de bescherming van bossen tegen branden in de EU én aangrenzende landen. EFFIS zorgt voor actuele en relevante informatie omtrent bosbranden. In 2009 is een nieuw onderdeel van EFFIS in werking getreden. Met behulp van dit vernieuwde systeem is het mogelijk om gedetailleerde informatie te verschaffen over bepaalde regio’s en het risico op bosbranden te bepalen voor onder andere de lokale bevolking, ziekenhuizen en het wegennet.

Als onderdeel van het Europees geïntegreerd beleid voor rampen, wilde het Europees Parlement (EP) dat er een zogenaamde ‘European civil protection force’ zou worden opgericht. Wanneer zich rampen zouden voordoen moet de EU in staat zijn om gaten in de hulpverlening van de lidstaten zelf op te vullen. Er was geld vrijgemaakt om zulk beleid in combinatie met voorbereidend werk te testen. Dit idee van een beschermingsmacht sloot aan bij het idee van de Commissie om een Europees, operationeel team op te zetten. Het EP stelde ook voor om de procedurele en tijdrovende belemmeringen voor het gebruiken van het solidariteitsfonds op te heffen. Wanneer lidstaten financiële hulp nodig hebben, moet deze zo snel mogelijk geboden kunnen worden om de bevolking in nood te helpen. In het algemeen vroeg het EP om een versimpeling van de regelgeving op dit gebied.

In 2009 heeft de Europese Commissie een pakket maatregelen onder de naam ' communautaire aanpak van de preventie van natuurrampen en door de mens veroorzaakte rampen ' gepubliceerd naar aanleiding van voorstellen van het EP. Dit plan streeft drie specifieke doelstellingen na:

• - 

  scheppen van de voorwaarden voor de ontwikkeling van kennisgebaseerd beleid met betrekking tot rampenbestrijding
• - 

  koppeling van actoren en beleid
• - 

  verbetering van de werking van de bestaande instrumenten voor rampenpreventie

Dit pakket maatregelen moet leiden tot een uitvoeringsplan waarin specifieke acties uiteen worden gezet. Een gemeenschappelijk beleid moet de slagvaardigheid van de rampenbestrijding binnen de EU op het gebied van natuurrampen vergroten.

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten in de discussie over bosbranden, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt de discussie boeiend, maar een oordeel niet eenvoudiger. De argumenten gaan over de rol die de EU in de discussie zou moeten spelen. Door op de links te klikken krijgt u meer informatie én nuancering.

Tip: Na het lezen van de argumenten kunt u zelf Uw reactie  geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.