De bonussen in de bankenwereld lijken mede de economische crisis te hebben veroorzaakt. Om deze (mogelijke) oorzaak van de crisis aan te pakken en herhaling te voorkomen, wil het Europees Parlement iets aan de bonuscultuur doen. Het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie hebben eind 2010 ingestemd met de tot dusver strengste regels voor bankiersbonussen ter wereld. Deze regels zijn per 1 januari 2011 van kracht geworden in de hele Unie.

Vele analisten zijn van mening dat de financiële crisis mede veroorzaakt is door de bonuscultuur bij de banken. Daardoor werd kortetermijnwinst-denken en overmatig risicovol gedrag beloond. Niet het voortbestaan van de bank of het belang van de klant stond centraal, maar de winsten voor bankiers. Hierdoor ging een aantal banken failliet, wat de overheden en de Nederlandse belastingbetaler veel geld heeft gekost. Het geld voor het redden van de banken moest ergens vandaan komen, en dat werd de belastingbetaler.

In de afgelopen jaren hebben de banken echter niets veranderd. Dus vond de Britse Arlene McCarthy (S&D), de Europarlementariër die de discussie rond de bonussen heeft geleid, dat het tijd was om in te grijpen.

Haar mening wordt onderschreven door een Nederlandse studie op de website ‘Eerlijke bankwijzer’. In deze studie wordt gesteld dat Aegon, ING, SNS en Van Lanschot nog altijd relatief hoge bonussen uitdelen, wat zorgt voor een kortetermijnwinst-denken onder hun personeel.

Op 7 juli 2010 heeft het Europees Parlement ingestemd met strenge regels voor de bonussen binnen banken. Zowel de hoogte als de samenstelling van deze vorm van belonen is vastgelegd. Een bonus mag niet meer zijn dan 60% van het totale jaarsalaris. Voor wat betreft de samenstelling van de bonus ligt vast dat die voor maximaal 30% in contanten mag worden gegeven. Bij de hoogste salarissen bedraagt dit percentage 20%. Tussen de 40% en 60% van elke bonus moet over minimaal 3 jaar gespreid worden en kan worden teruggevorderd als de beleggingen en investeringen het niet doen zoals verwacht. Het resterende deel van de bonus wordt in aandelen in het eigen bedrijf uitbetaald.

De EU-lidstaten die deze richtlijn moeten omzetten in nationale wetten, kunnen zelf bepalen hoe hoog topsalarissen mogen zijn. Volgens de regels die het Europees Parlement heeft aangenomen, moet de bonus wel in verhouding staan tot het salaris.

Na goedkeuring door de Raad in december 2010, zijn de nieuwe regels per 1 januari 2011 van kracht geworden.

Doordat een deel van de bonus in aandelen in het eigen bedrijf uitbetaald moet worden, krijgen bankmedewerkers een eigen financieel belang in het succes van het bedrijf. Over die aandelen mogen de bankmedewerkers pas na enige jaren beschikken, wanneer blijkt dat het bedrijf goed presteert. Is het tegenovergestelde het geval, dan zal dat geld worden gebruikt om het bedrijf uit de problemen te halen. Bij banken die met overheidsgeld gered zijn, moet prioriteit worden gegeven aan het terugbetalen van de schulden. Bonussen kunnen dan slechts worden uitbetaald bij uitzonderlijke verdiensten.

De richtlijn over bonussen is per januari 2011 in werking getreden. Dit houdt in dat met ingang van die datum alle lidstaten deze Europese kaderwet omgezet moeten hebben in nationale wetgeving. De Europese kaders vormen een minimum. Als lidstaten zelf nog strenger willen zijn, is dat toegestaan. Nederland had al toereikende regels op dit terrein. Dat gold echter niet voor alle lidstaten.

Maatregelen voor banken als bedrijf 

Er wordt veel gedaan om bedrijven meer zelfredzaam te maken, zodat ze zelf kunnen voorkomen dat ze in de problemen komen. Daartoe hebben het Europees Parlement en de Raad van Ministers ook vast laten leggen dat een bank een groter deel van het aanwezige geld in zijn bezit moet houden, en niet mag uitlenen. Met zo’n buffer kunnen eventuele financiële tegenvallers worden opgevangen.

De Europese richtlijn voor bonussen en kapitaalvereisten is slechts één van de initiatieven die in Europa worden genomen om te leren van de crisis en om een terugval te voorkomen. Zo worden momenteel ook Europese regels gemaakt voor controle op hedgefunds en is per 1 januari 2011 een Europese toezichthouder op de banken ingesteld. Dat blijkt niet makkelijk. Moeten dergelijke Europese regels überhaupt opgesteld worden?

Hieronder staan een aantal veel gehoorde argumenten, waarbij bijna altijd wel kanttekeningen te maken zijn. Dat maakt een oordeel niet eenvoudig. Europa is wikken en wegen.

Tip: na het lezen van de argumenten kunt U zelf Uw reactie geven.

Uw reactie

Door op Uw reactie te klikken kunt u laten weten, wat u van de verschillende argumenten vindt. Ook kunt u natuurlijk andere argumenten aandragen. Uw reactie wordt zeer op prijs gesteld.