In lingua franca wordt de massa gesommeerd de zithouding te verlaten. Nadat velen aan deze wens hebben voldaan, zet een onbekende marsmelodie duizenden trommelvliezen in beweging. Binnensmonds boots ik de klanken na en staar dromerig naar een weerspiegeling van het decor waar ik mijzelf in bevind. Aan de overzijde van het gazon zie ik boven die reflectie van ontelbare aangezichten enkele driekleuren zachtjes meevloeien op de aantrekkende avondbries. Na een kortstondig intermezzo van sereniteit volgt een tweede compositie die mij zou moeten verenigen met landgenoten om me heen.

Ons ‘Wilhelmus’ is de vertelling van de rol die de Vader des Vaderlands innam tijdens de Opstand. Dit gezang vormde een statement tégen de onderdrukker en vóór onze vrijheid. Nadat de bezetting werd overwonnen, vormde het strijdlied dan ook een symbool voor de vrijgevochten Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Maar na een grootschalige staatkundige reorganisatie op het continent, hervonden de Zeventien Provinciën elkander en was er behoefte aan een zangstuk dat een tweehonderd jaar  gescheiden volk zou doen verbroederen. Na een concours werd het ‘Wien Neêrlands bloed’ verkozen tot het officiële volkslied van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden.

Het één maken van verschillende naties was niet alleen noodzakelijk in de Lage Landen. In het nieuw geconstrueerde Duitse Keizerrijk moesten de inwoners van Beieren, Württemberg, Baden en Hessen-Darmstadt plots de kroon der Pruisen trouw zijn. Door het ’Heil dir im Siegerkranz’ zou men zich voortaan een Duitser moeten wanen. De compositie was overigens dezelfde als voor het ‘God save the Queen’ van het Verenigd Koninkrijk. Waarvoor inter-familiale banden al niet van pas komen.

Na enkele jaren samen zijn, kwamen de zuidelijke Nederlanden in verzet tegen de tirannie van de Oranjes. Gebaseerd op de Franse nationale hymne ‘La Marseillaise’, die de wereldberoemde Parijse volksrevolte tegen de dictoriale vorst belichaamt, werd dit gefulmineerd in de ‘Brabançonne’. Hetgeen na de onafhankelijkheid dan ook het ‘Wien Neêrlands bloed’ verving. Ook het resterende deel van het Koninkrijk is in 1932 weer overgegaan naar het nog steeds bekende lied dat herinneringen oproept aan de strijd tegen Filips II.

Na de ontmanteling van verscheidene koningshuizen en plots iedere kruidenierszoon door de stem van het volk de hoogste machtszetel kon bestijgen, ontwikkelde zich een nieuwe stroming volksliederen. De achterhaalde haat tegenover een vergeten alleenheerser of zegeningen voor de huidige monarch behoorden tot het verleden. De blik was gericht op de toekomst. Het heden waarin getracht werd een glorierijk land te smeden door onderlinge eenheid.

Sinds 1985 is ‘Ode an die Freude’ het volkslied van de Europese Unie. Vanuit Brussel is de frase ’Alle Menschen werden Brüder’ de niet mistenverstane bezongen toekomstboodschap aan zijn lidstaten. Wij ‘van Duitsen bloed’ vervullen dat verlangen echter al eeuwenlang.

Meer interessante columns lezen?

Kijk dan vooral eens bij onze andere columnisten: